Veel gestelde vragen

1. Hoe gaat het met het korhoen op de Sallandse Heuvelrug?
Slecht. Jarenlang was de populatie korhoenders op de Sallandse Heuvelrug stabiel en werden er ongeveer 12 tot 15 hanen geteld. De laatste drie jaar is de stand snel gedaald. In 2010 en 2011 zijn er respectievelijk 7 en 4 hanen geteld. Vermoedelijk zijn er nu nog maar 2 hanen en ongeveer 10 hennen aanwezig. De populatie verkeert dus in een zeer kritische fase.

2. Wat is de oorzaak ?  
De exacte oorzaak van de plotselinge snelle neergang is nog niet precies bekend. We weten dat de laatste jaren geen kuikens groot zijn geworden. Ook afgelopen jaar zijn er weliswaar veel nesten met eieren gevonden die zijn uitgekomen. Echter een week daarna zijn alle kuikens gestorven uit die nesten die we hebben kunnen traceren. Dit kan met zekerheid worden gesteld omdat er tijdens de tellingen in de opeenvolgende jaren geen jonge beesten zijn waargenomen. Op dit moment loopt er nog een onderzoek naar de kuikensterfte.

3. Waarom is het bijplaatsen van korhoenders een laatste redmiddel?
Vers bloed zal de populatie nieuwe overlevingskansen bieden. Als we niets doen sterft het wilde korhoen in Nederland zo goed als zeker uit. De laatste jaren is hard gewerkt aan het op orde krijgen van het heidelandschap. Onder meer door vergroting van het heideareaal, hernieuwde aanleg van akkertjes op de hei en heide branden voor goed herstel.  Verder zijn de terreinbeheerders ertoe overgegaan om vossen en kraaien te bestrijden. In een enkel geval wordt de havik weggevangen. Doordat de populatie ondanks deze maatregelen zo hard is achteruit gegaan, is bijplaatsing noodzakelijk om de populatie in genetische zin en getalsmatig  te versterken.

4. Waar komen de nieuwe korhoenders vandaan en wat is hun kans op overleving?
De korhoenders die zijn bijgeplaatst komen uit Zweden. Ze zijn gevangen op plekken waar stabiel toenemende populaties zijn en waar er zelfs nog op wordt gejaagd. Ze worden na vangst zo snel mogelijk naar Nederland getransporteerd en liefst binnen 30 uur weer losgelaten. We werken daarbij samen met natuurbeschermers en wetenschappers in de Duitse deelstaat Beieren. Zij hebben al ervaring met het bijplaatsen van korhoenders. De kans op overleving is niet op voorhand in te schatten, maar ervaringen met bijplaatsen zijn in Duitsland hoopgevend.

5. Heeft bijplaatsing nog zin als er maar twee hanen zijn?
In totaal leven er nog circa 12 korhoenders in het heidegebied. Hieronder vallen tien hennen die juist de hanen aantrekken. Dus ook al is er nog maar een enkele haan, de aanwezige hennen geven hoop en zijn essentieel voor het voortbestaan van de populatie. Uit een nieuw nest kunnen immers weer hanen en hennen opgroeien. We hopen met het bijplaatsen van korhoenders tijd te kopen, zodat we met gericht onderzoek kunnen achterhalen waarom het met de voortplanting zo slecht gaat en hoe dat te  verbeteren is.

6. Hoeveel korhoenders zijn er in 2013 bijgeplaatst?
In totaal 25. Precies het aantal waarvoor de Zweedse autoriteiten vergunning hebben verleend.

Het zijn 9 hennen en 16 hanen. Naar schatting zijn er nu 18 hanen en 18 hennen aanwezig op de Sallandse Heuvelrug.

7. Hoe lang blijven jullie korhoenders bijplaatsen?
Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten, Vogelbescherming Nederland, Nationaal Park De Sallandse Heuvelrug en de provincie Overijssel hebben unaniem besloten dat we gaan voor behoud van het Korhoen. Dit houdt in dat we de eerste twee jaar gaan bijplaatsen, resp 2012 en 2013. Dit wordt gezien als overbruggingsperiode. In die twee jaar worden  onderzoeken worden uitgevoerd naar onder meer kuikensterfte en leefgebied. Daarbij wordt ook bekeken of het mogelijk is dat er andere populaties in omringende natuurgebieden voor kunnen gaan komen in de toekomst. Als dit onderzoek een positieve uitkomst heeft dan kan het bijplaatsen worden doorgezet. Bij een negatieve uitkomst zal dit definitief betekenen dat het bijplaatsen wordt gestaakt.

8. Waarom willen jullie dit jaar ongeveer 20 korhoenders halen?
Gezien de korte tijd die we het afgelopen jaar hadden, konden we meeliften met de Duitse collega’s die korhoenders uit Zweden halen voor hun bijplaatsingstraject. We hebben een permit gekregen voor 5 korhoenders. Voor 2013  hebben we de tijd voor een eigenstandige vergunningaanvraag en willen we circa 20 korhoenders vangen. De vogels zijn wild en schuw, of dit juiste aantal gerealiseerd wordt is de vraag.

9. Hoe kansrijk is het dat ze in het gebied blijven en/of overleven?
 Uit de ervaring van afgelopen jaar is gebleken dat ze vrij snel de Sallandse Heuvelrug als leefgebied hebben aangenomen. Het helpt daarbij om ze net voor en tijdens de balts uit te zetten.

10. Wanneer kun je spreken van een succes?
Als er een vitale populatie op de Sallandse Heuvelrug leeft die zichzelf in stand kan houden. We spreken van een groot succes als ook in omringende natuurgebieden korhoenpopulaties kunnen ontstaan, waardoor uitwisseling tussen verschillende wilde populaties in de toekomst mogelijk is.

11.  Hoe gaat het nu met de Zweedse korhoenders die vorig jaar zijn geplaatst?
In 2012 zijn er 4 korhanen en 1 korhen bijgeplaatst. Dit aantal was het meest haalbaar en realistisch voor dat jaar, gezien het late tijdstip en de korte tijd die nog restte om tijdens het baltsseizoen korhoenders bij te plaatsen. Twee korhanen en de korhen zijn gesneuveld. Twee daarvan waren gezenderd. In januari dit jaar is een Zweedse korhaan gezond en wel gesignaleerd. Dat deze vogel de Sallandse Heuvelrug als leefgebied heeft geaccepteerd is een goed teken. Via www.korhoen.info publiceren we de regelmatig de stand van zaken.

12. Wat kost dit alles?;
De kosten voor van het tweejarige bijplaatsingsproject in 2012 + 2013 bedragen in totaal € 90.000. Dit bedrag omvat de eenmalige kosten voor de benodigde onderzoeken (€ 50.000), voor het bijplaatsen incl. de te treffen maatregelen (€ 15.000 per jaar) en het monitoren (€ 5.000 per jaar). Van dit bedrag wordt een substantieel deel  gesponsord door The Famous Grouse (sponsor verbonden aan Vogelbescherming Nederland). Daarnaast dragen het Nationaal Park De Sallandse Heuvelrug,  Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten financieel bij.
Van alle maatregelen op de Sallandse Heuvelrug profiteren ook diverse andere soorten van de hei zoals de nachtzwaluw, roodborsttapuit, zandhagedis, boomleeuwerik, jeneverbes, dop- en struikheide.

13. Wie is eindverantwoordelijk voor het lot van het korhoen?
Eindverantwoordelijk is het ministerie van Economische Zaken (Natura 2000). Sinds het Natuurakkoord) heeft EZ de provincies verantwoordelijk gemaakt voor de uitvoering van natuur en landschapsbeleid, waaronder het Natura 2000 beleid. Maar ook nu nog ligt de eindverantwoordelijkheid bij EZ. Tot op heden is echter onduidelijk hoe het ministerie zal bijdragen aan behoud van deze soort.

14.  Waarom is het korhoen een relevante soort voor de Nederlandse natuur?
Het korhoen is een ambassadeur voor een gezond ecosysteem. Als deze soort aanwezig is, dan is dat een aanwijzing dat het ecosysteem nog redelijk intact is en herstelmogelijkheden een kans maken. De aanwijzing van het korhoen als Natura 2000-soort bevestigt het belang van de soort voor niet alleen de Nederlandse, maar ook de Europese natuur. Het wilde korhoen kwam vroeger in grote delen van Nederland voor. Het korhoen hoort dus bij Nederland. Met uitzondering van de Sallandse Heuvelrug is deze ruigpoothoender sinds enkele decennia overal in Nederland verdwenen. De soort is een bijzondere verschijning en een icoon van het heide- en hoogveengebied met aanliggende extensieve landbouwgronden.