Cultuurhistorie

Oude namen herinneren aan vroeger


Twilhaar

Restanten van bewoning en akkerbouw zien we nu nog op Twilhaar. Schanskorven markeren de plaatsen waar huisjes gestaan hebben. Maar ook de aanwezigheid van leilindes, beuken en een waterput verraden de vroeger bewoning. De akkers zijn hersteld en weer in gebruik genomen.

Schapen

De Sallandse heuvelrug kent twee schaapskooien. Eén bij Twilhaar en een op de Sprengenberg. Op Twilhaar is na jarenlange afwezigheid weer een permanente schaapskudde en een fulltime herder, onder het toeziend oog van de Stichting Schaapskudde Sallandse Heuvelrug. De schapen helpen mee om de heide in stand te houden en om, net als vroeger te zorgen voor typische producten van de heide.

Schaapskooi op de Sprengenberg

De schaapskooi op de Sprengeberg is slechts 10 jaar in gebruik geweest. Rond 1960 verdiende hier een herder nog zijn karige boterham. De schapen graasden op de heide van de Koningsbelten. Nu is het een oase van rust. Kinderen vinden hier de verwonderplek op de route van Mies de Specht: Hier kunnen kinderen (en ouders!) heerlijk spelen in de natuur; met een touw door de bomen slingeren of op de voorleestroon spannende natuuravonturen voorlezen…..

Marken

Verscholen in het bos staat een replica van een markesteen op de plek waar de grenzen van drie voormalige marken samenkwamen: Marke Noetsele, Marke Haarle en Marke Hellendoorn. De Marken waren gemeenschappelijke gronden die gezamenlijk in gebruik waren volgens strakke afspraken.

Huize De Sprengenberg

Op de top van de heuvel voor u prijkt Huis De Sprengenberg, gebouwd door A.A.W. van Wulfften Palthe, de familie Van Wulfften Palthe bezat in Twente bossen en boerderijen. In 1898 kocht hij, bij een verkoping in een café in Raalte, boerderij “de Pas en enige percelen heide en bos. Hiermee werd landgoed De Sprengenberg gesticht. Het landgoed (ruim 900 hectare) ontleent haar naam aan de “sprengen” in het gebied: plaatsen waar water aan de oppervlakte komt.
Het duurde niet lang of op de top van de heuvel werd een koepel gebouwd voor de jacht. Deze achtkantige koepel kunt u nog steeds herkennen aan de donkere randen. Het gebouw dat u op de top van de berg ziet, werd grotendeels gebouwd in 1903, aanvankelijk als vakantiehuis. Korte tijd later werd het uitgebreid en gerieflijker gemaakt met centrale verwarming en elektriciteit en werd zo het hoofdverblijf van het gezin Van Wulfften Palthe.

Het ronde torentje, met vensters op verschillende hoogten, werd vroeger gebruikt als sterrenwacht. Windwijzers hebben in het algemeen de vorm van een weerhaan, maar met een verrekijker kunt u zien dat deze vogel een korhoen is. Het terrein met de gebouwen zijn niet toegankelijk voor het publiek. Nadere informatie over Huis Sprengenberg en het landgoed vindt u op: www.sprengenberg.nl